ปัจจุบันนี้ได้มีผู้นิยมหันมาเลี้ยงสัตว์เลื้อยคลาน
(Reptile) กันมากขึ้น
ด้วยเพราะสัตว์เลื้อยคลานหลายๆ ชนิดมีเสน่ห์ที่น่าหลงใหลในตัวเอง
และที่สำคัญไม่ค่อยส่งเสียงร้องโวยวาย หรือวุ่นวายกับคุณมากมายนัก
อีกทั้งยังมีความสวยงาม แปลก ไม่เหมือนใคร
และหนึ่งในสัตว์เลื้อยคลานที่เป็นที่นิยมชนิดหนึ่งคือ
“เต่าบก”
สำหรับมือใหม่
หรือผู้ที่คิดจะเลี้ยงเต่าบกควรจะรู้ในขั้นแรกๆ คือต้องศึกษาก่อนที่จะเลี้ยง
ว่าเต่าแต่ละตัวที่เราเลี้ยงนั้นมีถิ่นกำเนิดมาจากที่ใด
สภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัยในธรรมชาติเป็นอย่างไร อาหารที่รับประทานมีอะไรบ้าง
เมื่อรู้ถึงธรรมชาติที่มาของเค้าแล้ว ก็มาดูว่าเราเองมีเวลาที่จะดูแลเค้าไหม
มีพื้นที่เลี้ยงเขาเมื่อเติบโตขึ้นหรือไม่ มีเงินทุนสำหรับค่าอาหาร
หรือค่ารักษาพยาบาลเมื่อไม่สบายหรือไม่
เมื่อศึกษาจนมั่นใจแล้วว่าพร้อมที่จะเริ่มเลี้ยงแล้ว
ก็มาศึกษาในขั้นต่อไปได้เลย
การเลือกซื้อเต่าบก
สำหรับการเลือกเต่านั้น
ไม่มีกฎตายตัวว่าตัวไหนสวยมากกว่า น้อยกว่า อยู่ที่ว่าแต่ละคนชอบแบบไหน
เอาเป็นว่าเราเลือกตัวที่เราชอบดีกว่า เลือกตัวที่ถูกใจเรามากที่สุด
สำหรับวิธีเลือกดูตอนซื้อนั้น เลือกตัวที่มีความสมบูรณ์มากที่สุด
โดยมีวิธีดูภายนอกคร่าวๆดังนี
ขา –
ควรเลือกตัวที่มีความสมบูรณ์ ขาไม่มีแผล ไม่มีร่องรอยแผล
พยายามสังเกตว่าเดินเป็นปกติหรือไม่ โดยลองวางที่พื้น แล้วให้เต่าลองเดินดู
ลองเลือกตัวที่เดินเก่งๆ เพราะมีโอกาศที่จะแข็งแรงมากกว่าตัวที่มัวหดอยู่แต่ในกระดอง
เล็บ - เล็บครบไม่หัก ไม่กุด
เพราะหากเล็บกุดแล้วนั้นโอกาสที่จะงอกใหม่นั้นใช้เวลานาน หรืออาจจะไม่งอกเลย
อยู่ที่ว่ากุดไปมากแค่ไหน หากยังพอเหลือโคนเล็บอยู่ก็พอจะมีลุ้น
โดยเล็บของเต่านั้นเท้าหน้าจะมี เล็บทั้งหมด 5 เล็บ และเท้าหลังมีทั้งหมด 4
เล็บ
กระดอง –
เลือกที่กระดองได้สัดส่วน ไม่บุบ ไม่แตก ไม่เบิ้ล ไม่เบี้ยว ไม่บิ่น
โดยแต่ละตัวนั้นมีโครงสร้างไม่เหมือนกัน บางคนชอบแบบทรงกระดองสูง
บางคนชอบแบบกลมๆ แต่บางตัวอาจจะมีลักษณะกระดองปูด
ให้หลีกเลี่ยงพวกที่มีกระดองปูดๆ เพราะเกิดจากได้รับโปรตีนมากเกินไป
(อาจจะมีผลเกี่ยวกับอวัยวะภายใน เช่นตับไต)เลือกแบบที่เรียบๆ ไว้น่าจะดีกว่า
ก้น –
ให้เลือกตัวที่ก้นปกติดี ไม่มีอาการบวมหรืออะไรที่แสดงความผิดปกติ
บางตัวอาจจะมีอุจจาระติดอยู่ พยายามสังเกตว่าอุจจาระมีความปกติกหรือไม่
หากก้นมีลักษณะเป็นเมือกๆ เปียกๆ เหลวๆ ควรหลีกเลี่ยง
เพราะอาจจะสุขภาพไม่ค่อยดี (อาจจะมีโปรโตซัว)
ตา –
ให้เลือกตัวที่ดวงตามีความสดใส เป็นประกาย แสดงถึงสุขภาพที่แข็งแรง
ไม่ควรเลือกตัวที่หลับตา ตาปิด หรือมีขี้ตามากกว่าปกติ
หรือดวงตามีลักษณะจมลึกลงไป เพราะแสดงถึงความผิดปกติของตัวเต่า (อาจจะไม่สบาย
หรืออาจจะขาดน้ำ)
น้ำหนัก
–
หากเป็นไปได้ลองเลือกตัวที่มีน้ำหนักค่อนข้างหนัก เพราะแสดงถึงความกินเก่ง
และความสมบูรณ์ อย่าเลือกตัวที่ค่อนข้างน้ำหนักเบา เพราะอาจไม่กินอาหาร
(แต่ก็มีข้อยกเว้น สำหรับเต่าที่เพิ่งเดินทางมาถึง อาจจะยังไม่ได้รับอาหาร
หรืออาจจะยังตื่นอยู่จึงไม่กินอาหาร)
ผิวหนัง
– สำหรับผิวหนังโดยทั่วๆไปก็เลือกแบบที่ไม่มีแผล
หรือไม่มีรอยช้ำ ดูว่าไม่แห้งเหี่ยวจนเกินไป ดูมีน้ำมีนวล
สีปกติไม่คล้ำหรือมีเลือดออก
อาหารสำหรับเต่าบก
สำหรับอาหารของเต่าบกโดยทั่วไปนั้นก็สามารถให้ผักตามท้องตลาดทั่วไป
ผักที่นิยมโดยทั่วๆไป ก็ได้แก่ ผักบุ้ง กวางตุ้ง ใบยอ ใบหม่อน
กระบองเพชรเสมา ใบบัวบก หญ้ามาเลเซีย ถั่วฝักยาว ผักหวาน แครอท ฟักทอง
และผักพื้นบ้านทั่วๆไป ส่วนที่ไม่แนะนำให้กินก็พวกผักสลัดต่างๆ และ
กะหล่ำปลี
เพราะมีสารที่ทำให้เกิดคอหอยพอกได้
ในเต่าแต่ละชนิดอาหารที่กินจะต่างกัน ตามถิ่นที่อยู่อาศัย เช่น หากเป็นเต่าซูคาต้า
ซึ่งเป็นเต่าที่มาจากที่แห้งควรเน้นผักที่มีไฟเบอร์สูงๆ หรืออาจจะให้พวกหญ้า
พยายามอย่าให้พวกผลไม้ เพราะในธรรมชาติจะกินหญ้าเป็นหลัก
การให้ผักพยายามสลับๆ ผักแต่ละชนิดให้มากที่สุด อย่าให้ชนิดเดิมซ้ำๆ
เพราะผักแต่ละชนิดมีแร่ธาตุไม่เหมือนกัน สำหรับเต่าเล็กๆ เราอาจจะนำผักมาสับๆ
ให้เป็นชิ้นเล็กๆ เพื่อเต่าตัวเล็กจะได้กินกันสะดวก
หากอยากให้มีแคลเซียมเพิ่มเติม เราสามารถนำกระดองปลาหมึกมาขูดให้เป็นผงๆ
(หรือซื้อแคลเซียมสำเร็จรูปสำหรับสัตว์เลื้อยคลาน)โรยลงบนผักได้
เสริมแคลเซียมให้สักอาทิตย์ละครั้งก็น่าจะดี
และที่สำคัญอีกสิ่งหนึ่งคือ น้ำ
เพราะเต่าบกก็ต้องการน้ำเหมือนกัน เพราะบางครั้งน้ำจากผักอาจจะไม่เพียงพอ
ควรจะมีถาดน้ำเตี้ยๆ ใส่ไว้ให้เมื่อเวลาที่เต่าหิวน้ำ
แล้วสามารถลงไปกินเองได้ อีกทั้งยังช่วยปรับอุณหภูมิให้กับตัวเต่าอีกด้วย
สำหรับในเต่าเล็ก ในตอนเช้าควรนำไปแช่น้ำอุ่นตื้นๆ สัก
10-15
นาที
การแยกเพศ
สำหรับเต่านั้นวิธีดูเพศค่อนข้างจะยาก และไม่ค่อยแน่นอน ยิ่งในเต่าตัวเล็กๆ
ด้วยแล้วนั้นยิ่งเป็นไปได้ยากมาก ต้องรอให้โตขึ้นมาสักหน่อย
ถ้าจะให้แน่นอนต้องใช้วิธี
X-Ray
ส่วนมากวิธีที่ใช้ดูง่ายๆ ทั่วๆไปก็คือ ให้ดูที่ใต้กระดอง
ถ้ากระดองค่อนข้างเรียบแบน และหางสั้น มีโอกาสที่จะเป็นตัวเมีย
แต่หากที่ใต้กระดอง เป็นรอยเว้าลงไป และมีโคนหางค่อนข้างยาว
ก็มีโอกาสที่จะเป็นตัวผู้
ที่ตัวผู้มีกระดองเว้าก็เพราะเวลาผสมพันธุ์จะได้ขึ้นไปคร่อมบนคัวเมียได้พอดี
ดังภาพประกอบ

(อ้างอิง
:
http://www.tortoisegroup.org/infosheet02.html)
การดูแลทำความสะอาด
สำหรับการดูแล ทำความสะอาดเต่านั้น
ไม่ต้องทำบ่อยจนเกินไปเพราะเต่าอาจจะเครียดได้ สักเดือนละครั้งก็พอ
วิธีทำความสะอาดง่ายๆ ก็นำลงไปแช่น้ำอุ่นในกะละมังตื้นๆ
ใช้เพียงน้ำเปล่าสะอาดๆ ไม่ต้องใช้สบู่ หรือสารเคมีใดๆ
แล้วใช้แปรงสีฟันนุ่มๆขัดตามกระดองเบาๆ เพื่อขจัดคราบสกปรก
หลังจากนั้นนำมาเช็ดตัวให้แห้ง แล้วนำไปตากแดด ไม่ควรใช้สารเคมีใดๆ
ทั้งสิ้นใช้ธรรมชาติเนี่ยแหละดีที่สุดแล้ว
สถานที่เลี้ยง สภาพแวดล้อม
สถานที่เลี้ยงก็เป็นสิ่งที่สำคัญสำหรับเต่า
ถ้าเป็นไปได้ควรเลียนแบบสภาพแวดล้อมที่เป็นอยู่จริงของเต่าแต่ละชนิด เช่นซูคาต้า
จะอยู่แบบค่อนข้างแห้งๆ ร้อนๆ เรเดียต้า จะชอบอยู่ชื้นนิดหน่อย
เราต้องศึกษาถึงสภาพแวดล้อมที่เค้าอยู่จริงว่าเป็นอย่างไร สถานที่เลี้ยงนั้น
มีทั้งที่เป็น Indoor
และ
Outdoor
อยู่ที่ความสะดวกและสถานที่ของท่านว่าจะอำนวยแบบไหนมากกว่ากัน
ซึ่งแต่ละแบบมีข้อดี ข้อเสียแตกต่างกันไป